หมู่เลือด...เรื่องใกล้ตัวที่หลายคนรู้แค่ A B AB O แต่ยังไม่รู้ทั้งหมด

  •  26 ส.ค. 69

หมู่เลือด...เรื่องใกล้ตัวที่หลายคนรู้แค่ A B AB O แต่ยังไม่รู้ทั้งหมด

หลายคนรู้ว่าตัวเองอยู่หมู่เลือด A, B, AB หรือ O แต่เคยสงสัยไหมว่า ทำไมหมู่เลือดถึงสำคัญกับชีวิตเรามากกว่าที่คิด?

ความจริงแล้ว หมู่เลือดไม่ได้มีไว้แค่กรอกข้อมูลในแบบฟอร์มหรือใช้ตอนบริจาคเลือดเท่านั้น แต่ยังเป็นข้อมูลสำคัญที่ช่วยให้แพทย์รักษาได้อย่างปลอดภัยในกรณีฉุกเฉิน รวมถึงมีความเกี่ยวข้องกับการตั้งครรภ์ การถ่ายทอดทางพันธุกรรม และการรับส่งเลือดอีกด้วย

หมู่เลือดคืออะไร?

หมู่เลือดคือการจำแนกความแตกต่างของเลือดจากสารที่อยู่บนผิวเม็ดเลือดแดงที่เรียกว่า "แอนติเจน" (Antigen) รวมถึงสารภูมิต้านทานหรือ "แอนติบอดี" (Antibody) ที่อยู่ในพลาสมา ความแตกต่างของสารเหล่านี้ทำให้มนุษย์มีหมู่เลือดแตกต่างกัน และส่งผลโดยตรงต่อการให้และรับเลือด

หมู่เลือดระบบ ABO ที่เราคุ้นเคย

ระบบ ABO เป็นระบบหมู่เลือดที่ใช้กันแพร่หลายที่สุด โดยแบ่งออกเป็น 4 กลุ่มหลัก ได้แก่

  • หมู่เลือด A
  • หมู่เลือด B
  • หมู่เลือด AB
  • หมู่เลือด O

ในคนไทย พบหมู่เลือด O มากที่สุด รองลงมาคือ B, A และ AB ตามลำดับ โดยหมู่เลือด AB เป็นกลุ่มที่พบน้อยที่สุด

Rh+ และ Rh- คืออะไร?

นอกจาก A B AB และ O แล้ว ยังมีการแบ่งตามระบบ Rh (อาร์เอช) อีกด้วย

  • Rh+ (อาร์เอชบวก) คือผู้ที่มีแอนติเจน D อยู่บนผิวเม็ดเลือดแดง
  • Rh- (อาร์เอชลบ) คือผู้ที่ไม่มีแอนติเจน D บนผิวเม็ดเลือดแดง

คนไทยส่วนใหญ่กว่า 99% เป็น Rh+ ส่วน Rh- พบได้น้อยมาก ประมาณ 3 คนใน 1,000 คน จึงถูกเรียกว่าเป็น "หมู่เลือดหายาก" หรือ "หมู่เลือดพิเศษ"

ทำไมการรู้หมู่เลือดของตัวเองจึงสำคัญ?

1. ช่วยชีวิตในยามฉุกเฉิน

หากเกิดอุบัติเหตุหรือเสียเลือดจำนวนมาก แพทย์จำเป็นต้องให้เลือดที่เข้ากันได้กับผู้ป่วย การได้รับเลือดผิดหมู่อาจทำให้เม็ดเลือดแดงถูกทำลาย เกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง และอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

2. สำคัญต่อคุณแม่ตั้งครรภ์

ในกรณีที่แม่มีหมู่เลือด Rh- แต่ลูกได้รับหมู่เลือด Rh+ จากพ่อ อาจเกิดภาวะที่ร่างกายแม่สร้างภูมิคุ้มกันมาทำลายเม็ดเลือดแดงของลูกได้ โดยเฉพาะในการตั้งครรภ์ครั้งต่อไป จึงควรได้รับการดูแลจากแพทย์อย่างใกล้ชิด

3. ใช้ในการศึกษาทางพันธุกรรม

หมู่เลือดสามารถบอกโอกาสความเป็นไปได้ของหมู่เลือดลูกจากพ่อแม่ และเคยถูกนำมาใช้เป็นข้อมูลเบื้องต้นในการตรวจสอบความสัมพันธ์ทางสายเลือด ก่อนที่จะมีเทคโนโลยีตรวจ DNA อย่างในปัจจุบัน

การให้และรับเลือด

โดยทั่วไป แพทย์จะพยายามให้เลือดที่ตรงกับหมู่เลือดของผู้ป่วยมากที่สุดเพื่อความปลอดภัย แต่ในกรณีฉุกเฉินอาจใช้เลือดที่เข้ากันได้แทน

ความเชื่อเรื่องนิสัยตามหมู่เลือด

แม้ว่าจะมีความนิยมในการทำนายนิสัยจากหมู่เลือด แต่ปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่ชัดเจนยืนยันว่าหมู่เลือดมีความสัมพันธ์กับบุคลิกภาพโดยตรง โดยบทบาทสำคัญของหมู่เลือดยังคงอยู่ในด้านการแพทย์ การให้เลือด และการดูแลสุขภาพมากกว่า

การทายนิสัยจากกรุ๊ปเลือดเป็นความเชื่อที่ได้รับความนิยมมากในญี่ปุ่นและบางประเทศในเอเชีย แต่ยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ยืนยันว่ากรุ๊ปเลือดมีผลต่อนิสัยโดยตรงนะ 😊

🅰️ กรุ๊ป A

  • เป็นคนมีระเบียบ ชอบวางแผน
  • รับผิดชอบสูง และใส่ใจความรู้สึกคนอื่น
  • ค่อนข้างระมัดระวัง คิดเยอะ
  • บางครั้งเครียดง่ายและกดดันตัวเอง

🅱️ กรุ๊ป B

  • รักอิสระ มีความเป็นตัวของตัวเอง
  • ความคิดสร้างสรรค์สูง
  • กล้าคิด กล้าทำ
  • อาจถูกมองว่าเอาแต่ใจหรือทำตามใจตัวเอง

🅾️ กรุ๊ป O

  • มั่นใจในตัวเองและมีภาวะผู้นำ
  • เข้าสังคมเก่ง มนุษยสัมพันธ์ดี
  • มุ่งมั่นกับเป้าหมาย
  • บางครั้งดื้อหรือแข่งขันสูง

🆎 กรุ๊ป AB

  • มีเหตุผล ฉลาดวิเคราะห์
  • บุคลิกหลากหลาย ปรับตัวเก่ง
  • ดูลึกลับ เดาใจยาก
  • อาจมีมุมที่เก็บตัวและชอบพื้นที่ส่วนตัว

ใครให้เลือดใครได้บ้าง?

หลักสำคัญของการให้เลือดคือ เลือดของผู้ให้ต้องไม่กระตุ้นให้เกิดปฏิกิริยาต่อต้านในร่างกายผู้รับ โดยทั่วไป

  • หมู่ O สามารถให้เม็ดเลือดแดงได้กับทุกหมู่เลือด
  • หมู่ AB สามารถรับเลือดได้จากทุกหมู่เลือด
  • หมู่ A รับได้จาก A และ O
  • หมู่ B รับได้จาก B และ O

อย่างไรก็ตาม ในทางการแพทย์จะพยายามให้เลือดหมู่เดียวกันก่อนเสมอเพื่อความปลอดภัยสูงสุด

พ่อแม่หมู่เลือดไหน ลูกจะเป็นหมู่เลือดอะไรได้บ้าง?

หมู่เลือดถูกถ่ายทอดทางพันธุกรรมจากพ่อและแม่ เช่น

  • พ่อ O + แม่ O = ลูก O เท่านั้น
  • พ่อ A + แม่ O = ลูก A หรือ O
  • พ่อ B + แม่ O = ลูก B หรือ O
  • พ่อ A + แม่ B = ลูก A, B, AB หรือ O ได้ทั้งหมด
  • พ่อ AB + แม่ O = ลูก A หรือ B เท่านั้น

อย่างไรก็ตาม การตรวจหมู่เลือดเป็นเพียงข้อมูลเบื้องต้น ไม่สามารถยืนยันความสัมพันธ์ทางสายเลือดได้แม่นยำเท่าการตรวจ DNA

สรุป

หมู่เลือดไม่ใช่แค่ตัวอักษร A, B, AB หรือ O ที่อยู่ในบัตรสุขภาพ แต่เป็นข้อมูลสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการรักษาพยาบาล การให้เลือด การตั้งครรภ์ และการถ่ายทอดทางพันธุกรรม การรู้หมู่เลือดของตัวเองและคนในครอบครัวจึงเป็นเรื่องเล็ก ๆ ที่อาจมีความสำคัญมากในวันที่ไม่คาดคิด

ดังนั้น ถ้ายังไม่รู้ว่าตัวเองอยู่หมู่เลือดอะไร ลองหาโอกาสตรวจไว้สักครั้ง เพราะข้อมูลเพียงไม่กี่ตัวอักษรนี้ อาจช่วยชีวิตคุณหรือคนที่คุณรักได้ในอนาคต ❤️

แหล่งข้อมูล: MedThai, หาหมอ.com, ไทยรัฐออนไลน์, SciMath, คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล และศูนย์บริการโลหิตแห่งชาติ สภากาชาดไทย

บทความที่น่าสนใจที่เกี่ยวข้อง